Pawłów
Pawłów podszedł do omawianych zagadnień od strony somatycznej, jednakże nie zamykając oczu na życie psychiczne. Ze względów metodycznych w swoich doświadczeniach nad odruchowością warunkową wstrzymał się od interpretacji psychologicznych, bo to już przed nim było i doprowadziło badaczy do jałowych spekulacji. Dogmatycy, pseudopawłowizmu przedstawiali dlatego częstokroć Pawłowa jako pogromcę psychologii, nie pojmując różnicy między metodycznym wyłączeniem pewnego ogniwa z rozważań naukowych a dogmatycznym ignorowaniem tego ogniwa. W naszym rysie historycznym warto zwrócić uwagę na odkrycie Pawłowa dotyczące patogenezy nerwic doświadczalnych, które dostarczyły dowodu, że ciężkie zaburzenia czynnościowe, a z upływem czasu i nieodwracalne organiczne, mogą powstać wyłącznie na drodze urazów i konfliktów natury funkcjonalnej.
